counter    
 
 
อาหารและการให้อาหาร

           กวางสามารถกินอาหารหยาบได้ทุกชนิด  ทั้งใบ ยอดอ่อน ยอดไม้ วัชพืชที่มีหนามและไม่มีหนาม แต่การดูแลเลี้ยงในระบบขังคอกจะต้องนำอาหารมาให้ จึงจำเป็นจะต้องคำนึงถึงปริมาณและคุณภาพของอาหารเพื่อให้ได้อย่างเหมาะสมในแต่ละอายุและสภาพของกวางอาหารที่ใช้เลี้ยงประกอบด้วย

1.  อาหารหยาบ (Roughages) คือ อาหารจำพวกที่มีเยื่อใยหรือกาก (Crude Fiber) มากกว่า 18 % ขึ้นไป แต่มีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ เช่น โปรตีน เกลือแร่ วิตามิน  ได้แก่ หญ้ารูซี่  หญ้าขน  หญ้ากินนี  หญ้าเนเปียร์  หญ้าโร้ด  หญ้าแพรก  หญ้าไม้กวาด  ใบปอสา  ใบมะม่วง  ใบขนุน  ข้าวโพดฟักอ่อน  มะกอก  มะขามป้อม  ส่วนกระถิน ไมยราบ ไม่ควรให้กินในปริมาณมากเพราะจะทำให้ท้องอืดได้

2.  อาหารข้น (Concentrates) คือ อาหารจำพวกที่มีเยื่อใยหรือกากไม่เกิน 18 % แต่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง เช่น อาหารสำเร็จรูปอัดเม็ด โดยใช้อาหารโคเนื้อ หรือโคนม ซึ่งมีโปรตีน 12 - 20 เปอร์เซ็นต์ การใช้ขึ้นอยู่กับอายุและสภาพในขณะนั้นของกวาง  เช่น  ผสมพันธุ์  เลี้ยงลูก  หรือสภาพทรุดโทรม  เป็นต้น

3.  เกลือแร่เป็นเกลือแร่ที่ใช้สำหรับม้า   เพราะว่ากวางในธรรมชาติต้องการแร่ธาตุที่สูงเห็นได้จากการกินดินโป่ง  ควรเป็นเกลือแร่ที่อัดเป็นก้อน  และต้องมีให้กวางเลียกินได้ตามความต้องการตลอดเวลา

4.  น้ำสะอาด  วางไว้ให้กินตามความต้องการตลอดเวลา

5.  อาหารเสริมตามฤดูกาล ได้แก่  กล้วย  มะละกอ  ข้าวโพด  เป็นต้น  ในบางฤดูกาลบางพื้นที่อาหารเหล่านี้จะหาได้ง่าย  มีราคาถูก  แต่มีคุณค่าสำหรับกวาง  ก็สามารถนำมาเสริมเพิ่มความน่ากิน และความจำเจของอาหาร

         ในกรณีฤดูแล้งมีพืชหรือหญ้าสดไม่พอเพียงหรือน้อยมาก ใช้ฟางแห้งหรือหญ้าแห้งให้กินได้แต่ต้องใช้  กากน้ำตาล ( โมลาส ) ผสมน้ำราดแล้วคลุกให้ทั่ว เพื่อเพิ่มความน่ากินและให้พลังงาน แต่กวางก็จะไม่สมบูรณ์มากนัก

          ปริมาณอาหารที่ให้ อาหารหยาบจะคิดจากหลักการให้คือ ปริมาณอาหารหยาบแห้ง 2 เปอร์เซ็นต์ต่อน้ำหนักตัวต่อวัน ส่วนอาหารข้น จะให้ในระดับ 0.5-1 % ของน้ำหนักตัวต่อวัน ซึ่งระดับของอาหารข้นที่ให้ จะขึ้นอยู่กับสภาพ และสุขภาพของกวางในขณะนั้น สำหรับช่วงระยะเวลาที่จะให้อาหารกวางต้องคำนึงถึงธรรมชาติในการออกหากินของกวาง คือ  ในช่วงเช้าตรู่ และพลบค่ำ ดังนั้นเวลาที่ให้อาหารควรแบ่งออกเป็น 2 ช่วงเวลา คือ ช่วงเช้า 6 – 8โมงเช้า และช่วงบ่าย 4 – 6 โมงเย็น และพิจารณาสถานภาพของกวางเพื่อใช้ประกอบในการเพิ่ม ลดปริมาณอาหารหยาบ และปริมาณอาหารข้น  ยึดหลักดังตัวอย่าง เช่น

          กวางพ่อพันธุ์  จะให้กินอาหารหยาบมากกว่าปกติ ในช่วงก่อนการผสมพันธุ์  เพื่อให้สะสมไขมันและพลังงาน  คุณภาพน้ำเชื้อในช่วงนี้จะดีที่สุด เป็นระยะที่กวางตัวผู้จะผสมพันธุ์ตัวเมีย  เมื่อเข้าสู่ระยะการผสมพันธุ์   พ่อพันธุ์กวางในระยะผสมพันธุ์นี้จะสูญเสียน้ำหนักมาก  เมื่อพ้นฤดูกาลผสมพันธุ์  พ่อพันธุ์กวางจะเริ่มพลัดเขา คือใน เดือนมีนาคม-กรกฎาคม  ซึ่งจะเป็นฤดูร้อนถึงต้นฝน ระยะนี้พ่อพันธุ์กวางจะโทรม ประกอบกับอาหารหยาบในฤดูนี้มีคุณภาพต่ำ ดังนั้นควรเสริมอาหารข้นในระดับ 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว และอาหารเสริมจำพวกกล้วย มะละกอ เพื่อให้พ่อพันธุ์กวางฟื้นตัวเร็วขึ้น  

          กวางแม่พันธุ์  หลังพบว่ามีการผสมติดแล้ว  ( เช็คการไม่กลับสัด 3 รอบ คือ ประมาณ 63 วัน ) ก็เพิ่มระดับอาหารข้น ระดับ 0.5 - 1 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัว  เมื่อใกล้ตกลูกประมาณ 2-3 สัปดาห์  ให้ลดระดับอาหารข้นจาก 1% ลงเหลือ 0.5 % ของน้ำหนักตัว จนแม่กวางตกลูก   จากนั้นแม่กวางก็จะเลี้ยงลูกเป็นระยะเวลา 2 เดือน  ในช่วงนี้จะให้อาหารข้น จาก 0.5 % ไปจนถึง 1 % โดยเพิ่ม 2 สัปดาห์ต่อ 0.1 % (แม่กวางที่อยู่ในช่วงระยะเวลาการตกลูกจนถึงระยะเวลาการให้นมลูก ในช่วงระยะเวลานี้จะสูญเสียน้ำหนักมาก ประมาณ 15 – 20 % ของน้ำหนักตัว) ดังนั้นแม่กวางที่อยู่ในระยะให้นมลูกต้องได้รับอาหารเต็มที่ เพื่อผลิตน้ำนมเลี้ยงลูกและเตรียมพร้อมสำหรับการผสมพันธุ์ใหม่  หลังจากที่ลูกหย่านมแล้ว จะลดปริมาณอาหารข้นที่ให้แม่กวางลงเหลือในระดับ 0.5 % ของน้ำหนักตัว  
 
© 2009 www.nanadeer.com All Rights Reserved.