counter    
 
 
ลักษณะนิสัยและพฤติกรรมต่าง ๆ ของกวาง



          ลักษณะที่บ่งบอกถึงสุขภาพกวางที่สมบูรณ์แข็งแรง  สังเกตจากขนตามลำตัวมันเงา เรียบ ไม่กระด้างและตั้งชัน  ดวงตาแจ่มใส  จมูกชื้น  มูลเป็นเม็ดไม่มีกลิ่นไม่มีมูกเลือด  ปัสสาวะใสไม่มีสีชา  เดินไม่กระโพลกกระเพลก เดินตัวไม่แข็งทื่อ  เดินถูกท่าเดิน  ขาไม่ปัด เวลานั่งพักผ่อนมีการขยอกอาหารมาเคี้ยว (เคี้ยวเอื้อง) ไม่แยกตัวออกจากฝูง  ร่างกายภายนอกไม่ผอมผิดปกติ ปกติกวางจะยืนได้ตลอด หากนอนก็จะลุกขึ้นทันทีเมื่อมีคนหรือสัตว์เข้าใกล้ กวางที่ไม่สบายจะไม่ลุกหรือพยายามที่จะลุกแต่ลุกไม่ขึ้น  การหายใจปกติ ไม่หอบหรือไอ หากพบว่ากวางผิดปกติไม่สบายให้รีบแยกกวางออกไปดูแลเลี้ยงรักษาที่คอกรักษา

          การทำให้กวางเชื่อง  ด้วยการที่ผู้เลี้ยงเข้าคอกกวางทำความสะอาด การให้อาหารการป้อนอาหารด้วยมือและการพูดจาอย่างสม่ำเสมอเป็นประจำทุกวัน จะทำให้กวางเชื่องได้เร็วเพราะว่ากวางมีความจำที่ดีเมื่อกวางเชื่อง  การจัดการทุกอย่างจะสะดวก กวางไม่เครียด การเจริญเติบโต และผลผลิตที่ได้รับก็จะดีตามไปด้วย

          การระวังภัยเมื่อกวางได้ยินหรือเห็นสิ่งแปลกปลอม จะชูคอหันหน้าและใบหูทั้ง 2 ข้างไปยังทิศทางที่ได้ยินหรือเห็น หางจะชี้ขึ้น  ยืนนิ่งเงียบ  เมื่อไม่แน่ใจจะใช้ขาหน้าจิกกับพื้นอย่างรุนแรง 2-3 ครั้ง จากนั้นจะส่งเสียงร้องแหลมดังขึ้น  ถ้าอยู่กันหลายตัวจะไปยืนรวมกัน (ผู้เลี้ยงสังเกตเห็นพฤติกรรมนี้ให้รีบเข้าตรวจดูเพื่อป้องกันไม่ให้มีสิ่งแปลกปลอมเข้ามาเช่น  คน  สุนัข  ตะกวด  งู ฯลฯ) เมื่อมีตัวใดตัวหนึ่งตื่นและวิ่งจะทำให้กวางตัวอื่นทั้งหมดวิ่งตาม

การโกรธ ทำร้าย และต่อสู้  กวางจะกัดฟันเสียงดังกรอด ๆ ร่องใต้ตาทั้งสองข้างเบิกลึกกว้างพร้อมกับเดินส่ายหัวเข้าหาศัตรูอย่างช้า ๆ ก้มหัวลงเพื่อให้ปลายเขาหน้าชี้เข้าหาศัตรู  พร้อมที่จะใช้ปลายเขาชน  หรือพุ่งกระโจนเข้าทิ่มแทง  การแทงมีทั้งการพุ่งตรง  หรือสะบัดไปทั้งซ้ายและขวา   เมื่อพบพฤติกรรมเช่นนี้  คนเลี้ยงควรถอยออกห่างก่อน   หรือพบพฤติกรรมเช่นนี้   กับกวางด้วยกันควรรีบหาทางแยกออกจากกัน   หรือไม่ก็ทำการตัดเขาแก่ทิ้ง  เพื่อป้องกันการสูญเสียจากการต่อสู้

        การผลัดเขา (Casting) ของกวางโดยทั่วไปจะอยู่ในช่วงกลางของปี (เมษายน-กันยายน) และเขาก็จะเริ่มงอกใหม่จนเขาแข็งสมบูรณ์ใช้ระยะเวลาประมาณ 5-6 เดือน ซึ่งจะอยู่ในช่วงเข้าสู่ฤดูหนาวเป็นช่วงที่เข้าสู่ฤดูกาลผสมพันธุ์ ในระยะนี้กวางตัวผู้จะมีกลิ่นตัวฉุน เนื่องจากต้องขับกลิ่นสารออกมา  ตัวผู้จะมีการต่อสู้เพื่อควบคุมฝูง   เพื่อการผสมพันธุ์   บางครั้งตัวผู้ที่สู้ไม่ได้อาจได้รับบาดเจ็บจนถึงตายจากการถูกเขาแทง ดังนั้นในช่วงฤดูนี้ควรมีการตัดเขากวางตัวผู้ในฝูงเพื่อลดการสูญเสียกวางและป้องกันการบาดเจ็บของคนเลี้ยงในขณะปฏิบัติงาน

        พ่อพันธุ์กวางที่ดีที่ใช้ในการควบคุมฝูงแม่กวาง นอกเหนือจากความสมบูรณ์ โครงร่างใหญ่แข็งแรง สีขนเข้มเป็นมัน  จะต้องมีนิสัยในการกระตุ้นและการผสมพันธุ์อย่างนิ่มนวล ไม่ทำให้กวางตัวเมียตกใจหรือได้รับบาดเจ็บ ซึ่งอาจเป็นสาเหตุให้กวางตัวเมียไม่ยอมรับการผสมพันธุ์อีกต่อไป พฤติกรรมพ่อพันธุ์ที่ดี จะใจเย็นเดินตามกวางแม่พันธุ์ ใช้ศีรษะและจมูกถูไถอย่างเบา ๆ ตามลำตัว คอ  อวัยวะเพศอย่างนิ่มนวล ไม่ไล่ไม่กัดไม่ทำร้ายและไม่บังคับขึ้นผสมในขณะที่ตัวเมียยังไม่พร้อมในการผสมพันธุ์ จนเมื่อตัวเมียยอมรับการขึ้นผสมเป็นไปด้วยความนิ่มนวลไม่รุนแรงจนกวางตัวเมียได้รับบาดเจ็บ

      การผลัดเขา (Casting) ของกวางโดยทั่วไปจะอยู่ในช่วงกลางของปี  (เมษายน-กันยายน) และเขาก็จะเริ่มงอกใหม่จนเขาแข็งสมบูรณ์ใช้ระยะเวลาประมาณ 5-6 เดือน ซึ่งจะอยู่ในช่วงเข้าสู่ฤดูหนาวเป็นช่วงที่เข้าสู่ฤดูกาลผสมพันธุ์ ในระยะนี้กวางตัวผู้จะมีกลิ่นตัวฉุน เนื่องจากต้องขับกลิ่นสารออกมา ตัวผู้จะมีการต่อสู้เพื่อควบคุมฝูง   เพื่อการผสมพันธุ์   บางครั้งตัวผู้ที่สู้ไม่ได้อาจได้รับบาดเจ็บจนถึงตายจากการถูกเขาแทง ดังนั้นในช่วงฤดูนี้ควรมีการตัดเขากวางตัวผู้ในฝูงเพื่อลดการสูญเสียกวางและป้องกันการบาดเจ็บของคนเลี้ยงในขณะปฏิบัติงาน
 
      พ่อพันธุ์กวางที่ดีที่ใช้ในการควบคุมฝูงแม่กวาง นอกเหนือจากความสมบูรณ์ โครงร่างใหญ่แข็งแรง  สีขนเข้มเป็นมัน  จะต้องมีนิสัยในการกระตุ้นและการผสมพันธุ์อย่างนิ่มนวล ไม่ทำให้กวางตัวเมียตกใจหรือได้รับบาดเจ็บ ซึ่งอาจเป็นสาเหตุให้กวางตัวเมียไม่ยอมรับการผสมพันธุ์อีกต่อไป พฤติกรรมพ่อพันธุ์ที่ดี จะใจเย็นเดินตามกวางแม่พันธุ์ ใช้ศีรษะและจมูกถูไถอย่างเบา ๆ ตามลำตัว คอ อวัยวะเพศอย่างนิ่มนวล ไม่ไล่ไม่กัดไม่ทำร้ายและไม่บังคับขึ้นผสมในขณะที่ตัวเมียยังไม่พร้อมในการผสมพันธุ์ จนเมื่อตัวเมียยอมรับการขึ้นผสมเป็นไปด้วยความนิ่มนวลไม่รุนแรงจนกวางตัวเมียได้รับบาดเจ็บ

บาดเจ็บพฤติกรรมการตกลูก ก่อนการตกลูกประมาณ 7 วัน บริเวณอวัยวะเพศ และเต้านมจะขยายใหญ่มองเห็นได้ชัด  กวางจะเลียบริเวณช่องคลอดบ่อยมาก  แม่กวางช่วงนี้จะกระวนกระวาย  เดินวนเวียนไปมา บางครั้งจะดุร้ายด้วยการเอียงคอและยกขาหน้าขึ้นกระทืบดิน จากนั้นแม่กวางจะแยกตัวออกจากฝูงอยู่ตามลำพังโดยหาพื้นที่สงบและปลอดภัยที่สุดในคอก  เมื่อใกล้ตกลูกสังเกตเห็นน้ำนม แสดงว่าการตกลูกจะไม่เกิน 2 ชั่วโมง  การตกลูกบางครั้งพบการยืนถ่างขาทั้ง 4 ข้าง แต่ส่วนท้ายจะย่อลงเบ่งและตกลูกขณะแม่ยืน บางครั้งพบการนอนกับพื้นในการตกลูก     หลังจากตกลูกแล้ว  แม่กวางจะเลียลูกทำความสะอาดถุงน้ำคร่ำออก จากนั้นก็จะกินรกของตัวเองจนหมด หลังจากนั้นลูกกวางจะพยายามยืน  ซึ่งใช้เวลาพอสมควร  และพยายามที่จะกินนมแม่ น้ำนมแม่ในช่วง 2 วันแรก เรียกว่า นมน้ำเหลือง (Colostrum) ซึ่งมีคุณค่าและมีภูมิคุ้มกันที่แม่ถ่ายทอดสู่ลูก จากนั้นแม่กวางจะให้ลูกอยู่ในที่ปลอดภัยประมาณ  2-3  สัปดาห์

 
© 2009 www.nanadeer.com All Rights Reserved.